توصیه های تغذیه ای برای رشد مناسب کودکان

تغذیه کودکان خصوصاً شیر خواران از اهمیّت خاصی برخوردار است. با توجّه به اینکه هنوز جایگزینی برای شیر مادر وجود ندارد (احتمالاً هیچ وقت حتّی در آینده) خواندن مطالب زیر برای دانستن اصول اولیّه تغذیه با شیر مادر توصیه می شود:

توصیه های تغذیه ای برای رشد مناسب کودکان

تغذیه با شیر مادر تغذیه با شیر مادر

پایش رشد

به وزن کردن مرتب و دوره ای کودک و رسم منحنی رشد او و انجام اقدام لازم برای بهبود رشد کودک “پایش رشد” می گویند. پایش رشد بهترین راه برای اطمینان از تغذیه کافی، رشد مطلوب و سلامتی کودک است.

رشد طبیعی:Breast Feeding

اگر وزن کودک نسبت به دفعه قبل خودش بیشتر شود منحنی او رو به بالا خواهد بود یعنی رشد کودک “مطلوب” است و دارای “رشد طبیعی” است.

اختلال رشد:

اگر وزن کودک به دلایل مختلف مثل بیماری، عفونت، بی توجهی و یا کم غذایی بخوبی اضافه نشود دچار “اختلال رشد” می شود و به توجّه و مراقبت ویژه نیاز دارد.

مراحل تغذیه کودکان:

در ۶ ماه اوّل زندگی شیر مادر تنها غذای کودک است. البته از از روز ۱۵ تولّد روزانه ۲۰-۲۵ قطره A+D یا مولتی ویتامین نیاز دارد.

ازماه هفتم کودک علاوه شیرمادر به غذای کمکی نیاز دارد، او در این دروان بتدریج خوردن غذای نیمه جامد و جامد را یاد می گیرد و علاوه بر قطره A+D روزانه به ۱۵ قطره آهن نیز نیاز دارد.

در سال دوّم زندگی کودک غذا خوردن بر سر سفره ی خانواده یاد می گیرد و البته لازم است تغذیه با شیر مادر و  استفاده از قطره های آهن و A+D تا پایان سال دوّم ادامه یابد.

پس از سال دوبم زندگی نیازهای غذایی کودک از طریق غذای خانواده و میان وعده ها تأمین می گردد.

توصیه های مهم در تغذیه ی کودکان زیر یکسال

  • تغذیه کودک را با شیر در طول روز و شب ادامه داده و در صورت امکان آنرا افزایش دهید.
  • برای کودکان ۶ ماهه تغذیه کمکی را با راهنمایی کارکنان بهداشتی شروع کنید.
  • غذای کمکی را از مقدار کم شروع کرده و تا سن ۹ ماهگی به ۵ وعده (هر بار پس از تغذیه با شیر) افزایش دهید و برای کودکان دچار اختلال رشد یک وعده اضافه تر به کودک غذا دهید.
  • برای افزایش انرژی غذا و مقوّی کردن آن به هر وعده غذای کودک یک قاشق مربّا خوری کره یا روغن جامد و یا یک قاشق غذاخوری روغن مایع اضافه کنید.
  • از آنجا که مصرف پروتئین برای رشد کودک ضروری است استفاده از مواد غذایی غنی از پروتئین لازم است حتی الامکان مقداری گوشت (گوسفند، مرغ، ماهی و …) به غذای کودک اضافه کنید.
  • اضافه کردن حبوبات (عدس، ماش، لوبیا) که کاملاً پخته و له شده باشد بعد از ۸ ماهگی و برای کودکان دچار اختلال رشد پس از ۱۰ ماهگی به منظور تأمین پروتئین مورد نیاز توصیه می شود البته بهتر است حبوبات را ابتدا خیس کرده و پوست آن را گرفته و در غذای کودک استفاده شود.
  • افزودن زرده تخم مرغ به غذای کودک پروتئین آنرا افزایش می دهد. زرده تخم مرغ پخته را می توان با آب یا شیر رقیق کرده و به کودک داد و یا آن را داخل پوره سیب زمینی یا سوپ رنده کرد.
  • از آنج که ویتامین ها و املاح نیز برای رشد کودک ضروری است می بایست از سبزیجات نارنجی رنگ مثل کدو تنبل و هویج و سبزیجات سبز رنگ مثل جعفری، گشنیز و … داخل سوپ و یا پلوی کودک استفاده کرد.
  • غذاهایی مانند فرنی و شیر برنج تا پایان سال دوّم زندگی می تواند به عنوان صبحانه و عصرانه کودک استفاده شود و برای افزایش انرژی به آن کره یا روغن مایع اضافه کنید.
  • نکته بسیار مهم در تغذیه کودک رعایت نکات بهداشتی به نگام تهیّه و صرف غذا است. دستها را قبل و بعد از تهیّه غذا بشویید، غذا را به مقدار کم تهیّه کنید و آن را چندین بار گرم نکنید، از آب جوشیده سر برای نوشیدن استفاده کنید.

تغذیه کودک

توصیه های مهم  در تغذیه کودکان ۱-۵ سال

  • تغذیه با شیرمادر را تا پایان ۲ سالگی کودک ادامه داده و از سال دوّم زندگی می بایست ابتدا غذای سفره و بعد شیرمادر مصرف نماید.
  • از آنجا که گنجایش معده کودک کمتر از بزرگسال است و با مقدار کمی غذا اسحاس سیری می کند می بایست روزانه حداقل ۵ وعده غذا شامل صبحانه، ناهار و شام و دو میان وعده (ساعت ۱۰صبح و عصرانه) مصرف نماید و کودک دچار اختلال رشد لازم است یک وعده غذا اضافه تر مصرف نماید.
  • در ابتدای مصرف غذای سفره آن را با پست قاشق له نموده و به کودک دهید.
  • تغذیه با شیر مادردر این دوران کدک می تواند روزانه یک تخم مرغ آب پز مصرف کند، البته سفیده آنرا از مقدار کم شروع و تدریجاً افزایش دهید.
  • از تهیّه غذاهای شور، پر ادویه و سرخ کرده برای کودک چرهیز کنید.
  • مصرف روزانه قطره مولتی ویتامین یا A+D و قطره آهن را برای کود ادامه دهید و روزانه ده دقیقه او را در معرض نور مستقیم خورشید قرار دهید.
  • با افزایش سن کودک مقدار غذای او را در هر وعده افزایش دهید و از دادن غذاهای آبکی که معده کودک را سریعاً پر می نماید پرهیز کنید.
  • برای رشد مناسب کودک استفاده روزانه از گروه های اصلی غذایی شامل شیر و لبنیات، گوشت و حبوبات، نان و غلّات، میوه و سبزیها در تغذیه کودک ضروری است.
  • مهم ترین وعده غذایی، صبحانه است لذا در استفاده کودک از این وعده غذایی کوتاهی نکنید و او را شبها زودتر بخوابانید تا صبح زود بیدار شود و صبحانه میل کند.
  • برای مقوّی کردن غذای کودک به هر وعده غذای او یک قاشق مربّاخوری کره یا روغن و یا مقداری آرد اضافه کنید.
  • حتی الامکان مقداری گوشت (مرغ، ماهی، گوسنفد و …) به غذای کودک اضافه کنید.
  • از حبوبات پخته در تغذیه کودک استفاده کنید.
  • بهترین میان وعده برای کودک نان می باشد، لذا نان به همراه پنیر، تخم مرغ، خرما و … را به عنوان میان وعده برای کودک استفاده کنید. همچنین تنقلاتی چون عدسی بو داده، گندم بو داده، انواع خشکبار، لبو، کدو، سیب زمینی پخته، انواع میوه جات به عنوان میان وعده یا دسر مناسب هستند.
  • مصرف روزانه شیر را در تغذیه کودک فراموش نکنید.
  • از دادن هر نوع هله و هوله (پفک، چیپس، نوشابه، آبمیوه صنعتی (آماده)، آدامس انواع شکلات و …) به کودک پرهیز نموده و معده کودک را با اینگونه مواد پر نکنید.
  • رعایت نکات بهداشتی را در هنگام تهیّه غذا و خوردن غذا توسط کودک فراموش نکرده و از آب بهداشت برای نوشیدن استفاده کنید.

با مراجعه به موقع به مرکز بهداشت از روند رشد کودک خود مطلع شوید و تا زمانی که کودک به وزن مطلوب خود نرسیده است مراقبت ویژه از او را فراموش نکیند.

تهیّه و تنظیم: منیره امینیان، کارشناس تغذیه

سایت هایی جهت مطالعه بیشتر:

  1. Breast Feeding.com
  2. Baby Center
  3. سایت CDC BreastFeeding
  4. Women Health/Breastfeeding
  5. سایت Koodakan.org
به اشتراک بگذارید!
  • Twitter
  • Facebook
  • email
  • Delicious
  • Google Reader
  • Google Bookmarks
  • Digg

نوشتن پاسخ

*