بوی بد دهان (Halitosis)

bad-breathاحساس درونی پس از استشمام تنفس فرد، تحت عنوان بوی تنفس (Breath Odor) تعریف میشود. بوی تنفس میتواند خوشایند، ناخوشایند یا حتی آزار دهنده یا بدتر متعفن باشد.

بوی بد تنفس نباید با بوی آزار دهنده زودگذر که ناشی از خوردن غذا (مثل سیر و پیاز) یا سیگار کشیدن است، اشتباه شود. زیرا این بوها نشاندهنده مشکل سلامت نمیباشند. همچنین تنفس بد “صبحگاهی” که بطور عادت حین بیدار شدن از خواب تجربه میشود و ناشی از کاهش جریان بزاق و افزایش تخمیر حین شب بوده و خودبخود پس از صرف صبحانه یا انجام بهداشت دهان برطرف میشود. طبق تعریف، بوی بد تنفسی دائم، نشانگر نوعی پاتولوژی است.

بوی بد تنفس یک مشکل اجتماعی قابل ملاحظه ای است، وقوع آن در اکثر کشورها بدرستی ثبت نشده است. مطالعات متعدد در کشورها بروز آنرا تا۵۰%همراه با طیف وسیعی از شدت گزارش کرده اند.در اکثریت موارد(۸۵%) علت از حفره دهان منشاء می گرفت .ژنژیویت، پریودنتیت و زبان باردار از مهمترین علل آن بودند.در واقع ، در مورد تعداد معدودی از بیماران ، عوامل خارج دهانی نظیر پاتولوژی گوش-حلق-بینی(ENT) ، بیماری های سیستمیک(مثل دیابت) ، مشکلات متابولیک یا هورمونی ، عدم کفایت کبد یا کلیه ، کارسینوم برونش، یا پاتولوژی معده-روده ای به عنوان علت بوی بد تنفس قابل شناسایی میباشند.

اتیولوژی

بوی ناخوشایند تنفس بیشتر ناشی از ترکیبات سولفاته فرار(Volatile Sulfide Compounds) میباشد.در صورتیکه پاتولوژی های هورمونی ،گوارشی ، کلیوی یا متابولیک علت بوی بد باشند ، مولکولهای بد بوی دیگر ممکن است تولید شوند، این مولکولها در گردش خون حضور داشته و ازطریق هوای بازدم به خارج از خون راه می یابند.اکثر ترکیبات بد بو خود را تنها زمانی نشان میدهند که فرار شده باشند، پدیده ای مشابه استشمام عطریات.

علل داخل دهانی

علل احتمالی در سیستم دندانی عبارتند از : ضایعات پوسیدگی زای عمیق همراه با فشرده شدن و تخمیر غذا ، زخمهای ناشی از کشیدن دندان که با لخته خون پر شده اند و تخلیه چرک . نواحی بین دندانی باز و نامرتبی دندانها ،گیر غذا و تجمع دبری وفشرده شدن مواد غذایی در نواحی بین دندانی مساعد و دندانهای مصنوعی آکریلی بخصوص زمانیکه شبها در داخل دهان باقی مانده وبطور مرتب تمیز نشوند.
مهمترین علل داخل دهانی عبارتند از: عفونت پریودنتال – خشکی دهان-زبان و زبان باردار میباشند.

علل خارج دهانی

  • گوش وحلق وبینی: فارنژیت حاد (ویروسی یا باکتریال) ، سینوزیت چرکی و ترشحات پشت بینی ، در نهایت جسم خارجی در حفره بینی یا سینوس میتواند موجب تحریک موضعی ، زخم و بدنبال آن بوی بد تنفس گردند.
  • برونشها و ریه ها: برونشیت مزمن ، برونشکتازی (عفونت ترشح مخاطی راکد در نواحی اتساع یافته کیستی از طریق دیواره های برونشیول ها) و کارسینوم برونش.

  • مجاری گوارشی: علیرغم تصورات معمول ، حتی در میان پزشکان ، پاتولوژیهای گوارشی بندرت موجب تنفس بد میشوند (کمتر از ۱% موارد بوی بد دهان) که عبارتند از :فتق دیواره مری، فتق معده ای ، ازوفاژیت برگشتی و تولید گازهای روده ای (زیرا بعضی از گازها توسط اندوتلیوم روده کوچک متابولیزه نشده وبنابر این توسط خون انتقال پیدا کرده واز طریق ریه ها خارج میشود. شواهد و مدارک متقاعد کننده ای که نشانگر ارتباط بوی بد تنفس با عفونت هلیکوباکتر و گاستریک باشد ، وجود ندارد.

  • کبد: در بیماران مبتلا به عدم کفایت کبدی ، نظیر سیروز ، آ مونیوم در خون تجمع یافته و از طریق بازدم خارج میشود .

  • کلیه: عدم کفایت کلیوی ، بیشتر ناشی از گلومرولونفریت مزمن میباشد که منجر به افزایش میزان اسید اوریک در خون میشود و در تنفس بازدم بوی شبیه آمونیاک استشمام میشود.

  • از دیگر علل خارج دهانی میتوان به: دیابت وابسته به انسولین ، علل هورمونی و داروها اشاره کرد.

درمان بوی بد دهان

درمان بوی بد دهان (با منشاء داخل دهانی) ، ترجیحاٌ باید با توجه به علت آن صورت گیرد.

  • کاهش مکانیکی مواد مغذی داخل دهانی و میکرو ارگانیزم ها:
    به علت تجمع گسترده باکتریها روی سطح پشتی زبان ، تمیز کردن زبان در این زمینه حائز اهمیت است.
    -تمیز کردن ناحیه بین دندانی و مسواک زدن از روشهای مکانیکی لازم برای کنترل پلاک میباشند که موجب برداشته شدن ذرات غذایی باقیمانده و ارگانیزمهای ایجاد کننده بوی بد میشوند.
  • کاهش شیمیایی بار میکروبی دهان:
    استفاده از دهانشویه یک اقدام متداول در بیماران دچار بوی بد دهان میباشد. ترکیبات فعال در دهان شویه ها معمولا از مواد ضد میکروبی نظیر کلر هگزیدین ، ستیل پیریدینیوم کلراید، دی اکسید کلرین، پر اکسید هیدروژن و تری کلوزان میباشند.
    کلر هگزیدین به عنوان مؤثرترین ماده ضد پلاک وضد ژنژیویت شناخته شده است که در کاهش قابل توجه بوی بد تنفس مؤثر میباشد.
  • خمیر دندانها:
    خمیر دندانهای حاوی جوش شیرین در مقایسه با خمیر دندانهای حاوی فلوراید اثرات بهتری در کاهش بوی بد تنفس دارند.
  • آدامس:
    آدامس میتواند با ترکیبات ضد باکتریال نظیر فلوراید یا کلر هگزیدین فرمول بندی شود و به این ترتیب از طریق روشهای مکانیکی و شیمیایی در کاهش بوی بد دهان مفید باشد.
  • پوشاندن بوی بد
    درمان با دهانشویه ها ، اسپری دهانی و قرصهای مکیدنی حاوی ترکیبات فرار خوش بو تنها اثر کوتاه مدت دارد.
Be Sociable, Share!

۳ پاسخ به “بوی بد دهان (Halitosis)”

  1. سلام

    خسته نباشید. ممنونم.
    یکی از علامت های عفونت های بیهوازی دهان یا حلق اگر سلولیت یا آبسه ایجاد کنند بوی بسیار بد دهان است(مثل آبسه پری تونسیلار – سلولیت پری تونسیلار) البته این بیماران علایم شاخص دیگری مثل تریسموس -بدحالی عمومی – تب-ادینو فاژی- دیس فاژی) هم ممکن است داشته باشند.

    مطلب مهم دیگر کانسر دهان یا حلق است که بیمار به دلیل نسوج نکروزه ممکن است دچار بوی بد دهان شود و در سالمندان ( آنچنانکه خودم چند بار دیدم) ممکن است به دلایلی مثل ادینو فاژی اندک و بوی بد دهان مراجعه کنندو علایم سیستمیک واضح نداشته باشند.

    با قدر دانی و تشکر. دکتر علی حیدری
    ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
    پاسخ:
    مرسی بابت بازدید و کامنت تان

    [پاسخ]

  2. در گوگل “بوی بد دهان و نفس یا هالیتوزیس” را جستجو کنید. مطالب مفیدی در این مورد وجود دارد.

    [پاسخ]

  3. 😀
    mer1000

    [پاسخ]

نوشتن پاسخ

*