مسمومیّت و کمک های اولیه

poisoningمسمومیّت و کمک های اولیه: به هر ماده ای که هنگام ورود به بدن و یا تماس با پوست موجب اختلال در تندرستی و یا موجب مرگ شود سم می گویند و مسمومیت عبارتست از اختلالات و آسیب هایی که توسط مواد سمی در دستگاه های گوناگون بدن ایجاد می شود و ممکن است بطور تصادفی یا در اثر بی احتیاطی و یا در مواردی بصورت عمدیبوسیله مواد سمی ایجاد گردد. لازم به ذکر است علاوه بر موادی که بطور معمول جزو سموم هستند برخی از مواد نیز که بطور معمول جزو سموم نیستند مثل داروها در اثر مصرف بیش از حد و یا نادرست تبدیل به مواد مسموم کننده و زیان آور شوند.

بطور کلی راه های ورود سم به بدن عبارتند از:
۱- خوراکی
۲- تنفسی
۳- جذب پوستی
۴- تزریقی

حجم عمده ای از مسمومیت های خانگی از طریق خوراکی و یا تنفسی است که بطور خلاصه به بررسی این مسمومیت ها و کمک های اولیه مورد نیاز برای آنها می پردازیم.

مسمومیّت های گوارشی (خوراکی)

از شایع ترین مسمومیت ها می باشند و اغلب بصورت تصادفی و بر اثر نگهداری مواد سمی و شیمیایی مختلف در ظروف نامناسب اتفاق می افتد. در این نوع مسمومیت ماده سمی از راه دهان وارد بدن می شود. پس از مدتی عوارضی در فرد مسموم ایجاد می شودکه این علائم با توجه به نوع سم، قدرت سم، مقدار مصرف ، جثه فرد مصرف کنده و طول مدتی که از خوردن سم می گذرد متفاوت است.

مسمومیت از طریق خوراکی به چند دسته تقسیم می شود:

  1. مسمومیت غذایی که با خوردن غذاهای آلوده بوجود می آید که برای جلوگیری از آن باید شرایط صحیح نگهداری و پخت غذاها رعایت شود و کلیه غذاهای آماده قبل از مصرف کاملاً جوشانیده و یا تمام بخش خای غذای جامد در درجه حرارت بالای ۷۰ سانتی گراد گرم شوند و کنسرو ها بصورت باز نشده به مدت ۲۰ دقیقه در آب جوشانده شود.
  2. مسمومیت در اثر مواد شیمیایی سوزاننده که شامل مواد پاک کننده مثل وایتکس (سفید کننده ها) جوهر نمک (اسید کلریدریک) می باشد و در صورت استفراغ پس از مسمومیت دهان، مری و حلق دچار سوختگی می گردد.
  3. مسمومیّت در اثر داروها
  4. مسمومیّت در اثر مواد نفتی: استفراغ پس از مسمومیّت می تواند باعث برگشت مواد نفتی به راه های تنفسی و شش ها و سبب پنومونی گردد.
  5. مسمومیّت از طریق گیاهان سمی: برخی گیاهان سمی عبارتند از: اقاقیا، پیاز گل نرگس، غده گل شیپوری، آلاله، خرزهره، دیفن باخیا و …
  6. مسمومیّت با سم های آفت کش: شامل حشره کش ها، مرگ موش و سموم ارگانوفصفره که برای سمپاشی به کار میروند. بیشتر آنها دارای پادزهر می باشند که باید در اولین فرصت تزریق گردد.

لازم به یادآوری است که:
بیشترین مسمومیت ها در منازل توسط داروهای موجود در خانه و نیز مواد نفتی ایجاد می شود به همین علت باید در مورد نگهداری مواد مذکور دقت بیشتری به عمل آید.

علائم و نشانه های مسمومیت های گوارشی:

  1. وجود سوختگی یا رنگ سم بلع شده در اطراف دهان و لب ها
  2. بوی غیر طبیعی دهان یا تنفس مصدوم
  3. تنفس غیر طبیعی
  4. نبض یا ضربان غیر طبیعی قلب
  5. تعریق
  6. مردمک های تنگ یا گشاد شده
  7. تشنج
  8. درد شکم
  9. کف کردن دهان یا افزایش ترشح بزاق
  10. بلع دردناک
  11. تهوع، اسهال و استفراغ

کمک های اولیه مسمومیت های گوارشی:
اولین اقدام رقیق کردن سم می باشد برای این منظور باید از آب یا شیر استفاده نمود.
بطور کلی در درمان کلیه مسمومیت ها در وحله اول باید اقدامی کرد که سموم قبل از جذب هر چه زودتر از بدن بیمار دفع گردد. در مواردی که شما می دانید مسمومیت در اثر اسید قوی، ماده قلیایی و یا یک ماده نفتی نیست می توان اقدامات زیر را انجام داد:

  1. با خوراندن آب و شیر به مسموم سم را رقیق کنید.
  2. در صورت در اختیار داشتن ذغال فعال از آن برای جذب سم استفاده کنید. مولکول های ذغال در معده و روده به سم چسبیده و مانع جذب آنها می شوند.
  3. در صورتیکه مصدوم هوشیار باشد بیش از یکساعت از زمان بلع سم نگذشته باشد و دسترسی به مرکز درمانی در کوتاه مدت امکانپذیر نباشد، مصدوم را وادار به استفراغ کنید.
  4. هر چه سریعتر مصدوم را به بیمارستان یا مرکز پزشکی انتقال دهید.

در صورتی که نمی دانید علت مسمومیت چیست:

  1. با خوراندن آب و شیر به مسموم سم را رقیق کنید.
  2. در صورت در اختیار داشتن ذغال فعال از آن برای جذب سم در معده و روده استفاده کنید.
  3. سعی کنید علت مسمومیت را پیدا کنید.
  4. بلافاصله مصدوم را به بیمارستان و مرکز پزشکی منتقل کنید.

در درمان مسمومیت با مواد سوزاننده (اسید قلیا):
 او را وادار به استفراغ نکنید.
 شارکول (ذغال فعال شده) ندهید.

اگر مصدوم کاملا هوشیار بوده و تشنج ندارد سریعاً مقدار زیادی آب یا شیر مخلوط شده با سفیده تخم مرغ برای نوشیدن به او بدهید.

دربرخی از موارد نباید شخص مسموم شده را وادار به استفراغ کرد مثل زمانی که مسمومیت بوسیله یک اسید قوی (جوهر نمک) یا یک ماده قلیایی قوی (مانند پاک کننده های لوله های آب) و یا بنزین و نفت مسموم شده باشد.

نشانه هایی که شما را از وادار کردن مسموم به استفراغ باز می دارد عبارتند از:

  1. سوختگی های اطراف دهان و لب ها
  2. بوی نفت و بنزین در دهان
  3. بیهوشی
  4. خانم حامله و مصدومی که ممکن است دچار حمله قلبی باشند.

هنگامی که شخص مصدوم استفراغ می کند وی را به پهلو یا شکم درحالیکه سرش پایین تر از باسن قرار دارد نگهدارید.
در مواردی که وادار کردن مصدوم به استفراغ ممنوع می باشد از خوراندن مقادیر زیاد مایعات، به مصدوم خودداری کنید زیرا افزایش حجم معده باعث افزایش خطر استفراغ در مصدوم می شود.

در صورت مسمومیت با مواد زیر شارکول فعال شده (ذغال فعال) ندهید:

  1. مواد سوزاننده، اسید و باز
  2. الکل (در مسمومیت با الکل شارکول بی اثر می باشد).
    در صورت مصرف ذغال فعال شده از یک مسهل نیز استفاده نمائید.

مسمومیت های تنفسی

در این حالت ماده سمی از راه دستگاه تنفسی و به هنگام نفس کشیدن وارد بدن می شود از بین این مسمومیت ها می توان به استنشاق گازهای شیمیایی گوناگون مانند کلر، آمونیاک، مونواکسیدکربن و دی اکسید کربن ناشی از بخاری، آبگرمکن، کرسی و یا اگزوز ماشین ها، اسپری حشره کش و یا سموم دفع آفات نباتی اشاره کرد.
بخار متصاعد شده از ترکیب جوهر نمک و وایتکس بسیار خطرناک است خصوصاً برای چشم، پوست و ریه بنابراین توصیه می شود درهنگام استفاده از این مواد از ماسک یا پارچه مرطوب برای پوشاندن بینی و دهان خود استفاده کرده و از بکار بردن آن در مکان فاقد تهویه مناسب خودداری کنید.

بهترین اقدام برای مسمومیت های تنفسی

۱) خروج سریع فرد از محل منبع سم و مکان سربسته و انتقال به فضای باز و استفاده از هوای آزاد
۲) کنترل و برقرار کردن تنفس
۳) شل کردن لباس های شخص مصدوم
۴) تماس با اورژانس یا انتقال مصدوم به مراکز درمانی جهت تجویز اکسیژن و داروهای مورد نیاز

مسمومیت های پوستی (تماسی)

زهرهای جذب شونده از طریق پوست، معمولا موجب تحریک یا آسیب محل جذب می شوند. هر چند در بعضی موارد ممکن است سم، با آسیب کم یا بدون آسیب جذب پوست شود اما چنین مواردی نادر است. برای تعیین نوع زهر می توان از خود مسموم کمک گرفت و یا وسایل موجود در اطراف مسموم را جهت یافتن نوع سم بررسی کرد. در برخورد با چنین مسمومی، خود را از منشاء سم دور کنید و محل را با آب فراوان شستشو دهید، سپس لباس های آلوده فرد مصدوم را در آورده و پس از شستشوی دوباره، مصدوم به مرکز درمانی منتقل گردد.

تهیه و تنظیم:
دکتر مریم رمضانی صیاد، دکتر ملاحت اسدی
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گیلان، معاونت غذا و دارو، واحد اطلاع رسانی دارو

رفرانس:
The Merck manual of diagnosis and therapy 18th edition 2006
CPR برای همه، انتشارات دانشگاه علوم پزشکی ۱۳۷۶
اصول طب داخلی هاریسون، ویرایش ۱۶ سال ۲۰۰۵

معرفی سایت جهت مطالعه بیشتر:

به اشتراک بگذارید!
  • Twitter
  • Facebook
  • email
  • Delicious
  • Google Reader
  • Google Bookmarks
  • Digg

۴ پاسخ به “مسمومیّت و کمک های اولیه”

  1. :roll: :razz: سلام خوب بود لطقا مطالب جدید را برایم بفرستید ممممنونم یاسین

  2. اگر مسمومیت با مواد غذایی و یا هر نوع مواد دیگر را بطور جداگانه ( مثلا مسمومیت با شیر —– مسمومیت با گوشت —— و یا ……) و بطور نام گذاری شده مرقوم بفرمایید خیلی بهتر است زیرا اکثر کاربران اینترنت تخصص پزشکی ندارند که بتوانند تفکیک کنند . با تشکر
    ـــــــــــــــــ
    پاسخ ب
    ه جلالی گرامی، با سلام، کار سختی است ولی چشم

  3. سلام .همکارم اشتباها جوهر مهر را داخل کتری ریخت و حدودا نیم ساعت جوشید و سپس کتری را شست . امکان مسمومیت هنوز وجود دارد ؟ با وجود اینکه ما داخل آن یکبار هم آب جوش آوردیم !!!
    ـــــــ
    پاسخ به
    م گرامی، نه مشکلی نیست.

  4. :razz: سلام
    بنده دیشب درحمام نیم لیتر بنزین ریختم داخل تشت تا لباس هام که لکه های رنگ روش ریخته بود رو بشورم در حین شستن دچار گیجی و منگی شدم بعدشم کامل هنگ کردم اصلا هیچی نمیفهمیدم مدفوع کرده بودم (تعادلمو از دست داده بودم و تحریک به دفع ادرار شده بودم و کف حمام خوابم برده بود ) و نهایتا مادرم درب حمام اومده بود صدام کرده بود منم بی اختیار درب رو باز کرده بودم و بیهوش شده بودم کف حمام که خوشبختانه مادرم نجاتم داده بود از اون اوضاع و الآنم خدا رو شکر کاملا خوبم،پس میتوان گفت مسمومیت اینجوری با بنزین به ترتیب مراحل زیر است:
    ۱)تخدیر و گیج و منگ شدن بدن
    ۲)هنگ کردن سیستم بدن
    ۳)عدم تعادل و کنترل بدن
    ۴)خواب آلودگی و بیهوشی بدن
    و…… !!!!!
    پس جدی بگیرید و مواظب سلامتیتون باشید و شاد زندگی کنید و شکر گذار نعمت های الهی باشید و …

نوشتن پاسخ

*