بوتولیسم (مسمومیت غذایی کشنده)

Ashpal-mahiبوتولیسم (مسمومیت غذایی کشنده): بیماری بوتولیسم یک نوع مسمومیت غذایی است که در اثر خوردن مواد غذایی آلوده به سم  باکتری که در شرایط بدون هوا در مواد غذایی رشد نموده ایجاد میشود. سم بوتولیسم قوی ترین و مرگ بار ترین سم موجود دردنیا میباشد.

بوتولیسم قابل پیشگیری است

اهمیت بیماری بوتولیسم
هرساله در ایران خصوصا استان گیلان تعدادی از مردم در اثر مصرف مواد غذایی آلوده خوب پخته نشده مانند ماهی شور، ماهی خشک دودی، اشپل (خاویار) ماهی شور،  پنیر محلی غیر پاستوریزه و… دچار مسمومیت ناشی از بوتولیسم شده و مواردی نیز جان خود را از دست داده اند. مرگ ومیر بیماری حدود۱۰% می باشد و این میزان درافراد مسن و در صورت تاخیر در مراجعه به  بیمارستان  دوبرابرافزایش نشان می دهد. سم بوتولیسم بعد از مصرف به همراه غذا  در روده جذب خون شده و با تاثیر برمحل اتصال اعصاب به عضله مانع از عملکرد درست عضلات ارادی وغیر ارادی میشود.

عامل بیماری بوتولیسم:
عامل بیماری بوتولیسم باسیل کلستریدیوم بوتولینوم میباشد که بطور وسیع در خاک، آب، رسوبات دریایی، رسوبات آب نمک و حتی در گرد وخاک هوا یافت میشود.و هر گاه این باسیل در شرایط بی هوازی قرارگرفت (اطراف باسیل هوایی وجود نداشته باشد) فعال شده وتولید سم خطرناک و بسیار کشنده میکند. باسیل بوتولیسم بدلیل گستردگی انتشار در محیط میتواند باعث آلودگی مواد غذایی گردد ودرمورد ماهیها این احتمال وجود دارد که باسیل قبل از صید دردستگاه گوارش ماهی بوده و پس از صید و نمک سود شدن و مهیا بودن شرایط مناسب بی هوازی  فعال شده و سم تولید کند.

Ashpal-e-mahi

علائم بیماری بوتولیسم
مدت زمان بروز بیماری از زمان مصرف غذای  آلوده تا بروز علائم بیماری بین ۳۶-۱۲ساعت میباشد. که با تهوع، استفراغ، درد شکمی، تاری دید، دوبینی، اشکال در بلع و تکلم، افتادگی پلک، خشکی دهان و…بهمراه یک نوع فلجی پیشرونده   در افراد دیده میشود  بیمار تب نداشته وهوشیار میباشد ولی بیقرار ومضطرب است.

شدت بیماری بوتولیسم
شدت بیماری بستگی به مقدار سم مصرف شده همراه غذا و مقاومت بدن فرد آلوده دارد ولی مقداربسیار اندک غذای آلوده به سم میتواند خطرناک وکشنده باشد.

راه های پیشگیری از بیماری بوتولیسم
با توجه به اینکه بوتولیسم فوق العاده کشنده وخطرناک است ولی در برابر حرارت بسیار حساس وشکننده میباشد، با رعایت نکات زیر میتوان از آلوده شدن به سم بوتولیسم و عوارض ناشی ازآن ومرگ ومیر جلوگیری نمود:

  1. ازمصرف اشپل  شور بصورت خام خودداری نمایید.
  2. در صورت تمایل به مصرف اشپل ماهی حتما آنرا بخار پز(دمپز) نمایید.
  3. از مصرف ماهی شور و خشک بصورت خام خودداری و درصورت تمایل به مصرف حتما آنرا بخارپزنمایید.
  4. ازمصرف پنیرهای محلی وکیسه ای غیر پاستوریزه و غیرمطمئن جداّخودداری نمایید.
  5. درصورت تهیه کنسروهای میوه، سبزیجات وادویه جات خانگی حتما قبل از مصرف آنرا به اندازه کافی حرارت دهید.
  6. درهنگام مصرف انواع کنسروهای غذایی  حتما  بمدت ۱۰-۱۵ دقیقه آنرا بجوشانید یا در ماهی تابه به آن به اندازه کافی حرارت دهید.
  7. درصورت استفاده از کشک های غیر پاستوریزه حتما آنرا بمدت ۱۰-۱۵ دقیقه بجوشانید.

بدون انجام آزمایش و از روی ظاهر موادغذایی شناسایی وتشخیص آلودگی مقدور نمی باشد.

امکان آلودگی ماهی یا اشپل تهیه شده در منزل به سم بوتولسم نیز وجود دارد.

«برای بخارپز نمودن ماهی شور یا اشپل آن بایستی هنگام پختن برنج در منزل بعد از بخارشدن آب برنج ماهی یا اشپل را در یک ظرف مناسب (نعلبکی یا…) قرارداده وآنرا روی برنج  گذاشته واجازه دهیم بمدت۱۰تا ۲۰دقیقه داخل دیگ بماند سم بوتولیسم در اثر حرارت ازبین میرود وتوانایی ایجاد بیماری را ندارد»

توصیه های مهم:

درصورت آلوده بودن ماهی یا اشپل آن به باسیل بوتولینوم، مهم نیست که ماهی واشپل در خانه نمک سود شود یا از بازارخریداری گردد  زیرا بعد از نمک سود شدن شرایط لازم برای فعالیت باسیل که یک شرایط بدون هوا میباشد مهیا شده و باسیل بوتولینوم شروع به تکثیر و تولید سم مینمایید.

بیاد داشته باشیم که ممکنست حتی ماهی که خودمان نمک سود کرده باشیم نیز آلوده به سم بوتولیسم باشد و تنها راه پیشگیری از بیماری بوتولیسم دادن حرارت مستقیم وغیر مستقیم به اندازه کافی به فرآورده های گفته شده است

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان

 

 

 

 

به اشتراک بگذارید!
  • Twitter
  • Facebook
  • email
  • Delicious
  • Google Reader
  • Google Bookmarks
  • Digg

یک پاسخ به “بوتولیسم (مسمومیت غذایی کشنده)”

  1. :smile: مطالب بسیار مفید و ارزنده است خسته نباشید

    [پاسخ]

نوشتن پاسخ

*