سرطان پستان
سرطان پستان
سرطان پستان یکی از مهمترین و شایعترین بیماریها در زنان است و داشتن اطلاعات اساسی در این زمینه برای هر خانمی اگر چه دچار این بیماری نیز نباشد به دلیل شایع بودن و اهمیّت این بیماری لازم است. سرطان پستان یکی از مهمترین علل مرگ و میر در زنان به شمار میرود و در واقع دوّمین علت مرگ بر اثر سرطانها در زنان میباشد. اگر چه سرطان پستان در سنین زیــر ۳۵ سالگی کمتر اتفاق میافتد و
در سنین بالای ۵۰ سال بیشتر دیده میشود ولی همه زنان در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند.
از ایجاد سرطان پستان نمیتوان جلوگیری نمود اما در صورت تشخیص زودرس آن یعنی تشخیص در مراحل اولیه و انجام درمان مناسب، طول عمر بیش از ۹۰ درصد افراد مبتلا افزایش خواهد یافت. هر چه این بیماری زودتر تشخیص داده، طول عمر فرد مبتلا بیشتر خواهد بود. تأخیر در تشخیص و مراجعه به پزشک فرصت طلایی درمان قطعی را از بین خواهد برد. قابل ذکر است که بیشتر تودههای پستانی سرطانی نیستند و درمان سرطان پستان همیشه به برداشتن آن منتهی نمیشود. با تشخیص زودرس سرطان پستان در مراحل اولیه و در اندازههای کوچک امکان برداشت قسمتی از پستان و نه تمام آن با جراحی وجود دارد. بنابراین با حفظ پستان هم از لحاظ ظاهری و هم از نظر روانی کمک بزرگی به بیمار خواهد شد.
سرطان پستان تومور بدخیمی است که از سلولهای پستان منشأ میگیرد. این بیشتر در زنان دیده میشود ولی به ندرت در مردان نیز مشاهده میگردد.
عوامل مؤثر در ایجاد سرطان پستان کدامند؟
قبل از هر چیز باید بدانیم که وجود این عوامل در یک فرد لزوماً به معنای ابتلای او به بیماری نمیباشد بلکه عوامل خطر، احتمال ابتلا به سرطان را در او افزایش میدهد. این عوامل به دو دسته تقسیم میشوند: الف) عوامل غیرقابل تغییر و ب) عوامل قابل تغییر
الف)عوامل غیرقابل تغییر سرطان پستان:
- جنسیت: سرطان پستان در مردان نیز دیده میشود اما این بیماری در زنان حدود ۱۰۰ برابر بیشتر از مردان است .
- سن: با افزایش سن احتمال ابتلا به سرطان پستان افزایش مییابد .
- عوامل ژنتیکی: مطالعات نشان داده است که حدود ۱۰ درصد سرطانهای پستان ارثی میباشد.
- سابقۀ خانوادگی سرطان پستان:خطر ابتلا به سرطان پستان در زنان ۳۵ سال به بالا در صورت دارا بودن شرایط زیر به میزان بیشتری افزایش مییابد :
- ابتلاء یک نفر یا بیشتر از بستگان درجه اوّل (مادر، خواهر، مادربـــزرگ و خاله) و یا افــراد دیگر فامیل امکان بروز بیماری را دو برابر کرده و چنانچه دو نفر از اقوام درجه یک دچار بیماری باشند این احتمال به ۵ برابر افزایش پیدا میکند.
- وجود خویشاوندان مبتلا به سرطان تخمدان
- شروع سرطان پستان در سنین پایین در خانواده
- وجود سرطان دریک پستان که احتمال ابتلا به سرطان در پستان مقابل سه تا چهار برابر افزایش مییابد .
- نژاد: احتمال ابتلا به سرطان پستان در زنان سفید پوست نسبت به زنان سیاه پوست به طور واضحی بالاتر است.
- پرتودرمانی: انجام پرتو درمانی در دوران کودکی یا نوجوانی در ناحیه پستان خطر ابتلا به سرطان پستان را بطور چشمگیری افزایش میدهد.
- تاریخچه قاعدگی: زنانی که زود قاعده میشوند (قبل از ۱۲ سالگی) و یا در سنین بالا یائسه میشدند (بعد از ۵۵ سالگی) بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند.
ب)عوامل قابل تغییر:
- قرصهای خوراکی پیشگیری از بارداری: نقش مصرف قرصهای خوراکی پیشگیری از بارداری در افزایش ابتلا به سرطان پستان به روشنی مشخص نیست.مطالعات نشان میدهد مصرف طولانی مدّت قرصهای خوراکی قبل از اولین حاملگی به میزان اندکی خطر سرطان پستان را افزایش میدهد. البته در زنانی که بیش از ده سال از زمان قطع مصرف قرصهای خوراکی پیشگیری از بارداری در آنها میگذرد هیچگونه افزایش در ابتلا به سرطان پستان مشاهده نمیشود.
- هنگام توصیه به استفاده ازقرصهای خوراکی پیشگیری از بارداری باید در خصوص عوامل خطر سرطان پستان نیز توضیحاتی داده شود تا حتی المقدور از مصرف مداوم این قرص ها به مدّت بیش از ۵ سال اجتناب شود.
- نداشتن فرزند: زنانی که فرزند نداشته باشند یا اولین فرزند خود را پس از ۳۰ سالگی به دنیا می آورند ، بیشتردر معرض خطرابتلا به سرطان پستان هستند.
- هورمون درمانی: بیشتر مطالعات نشان داده است که درمان طولانی مدت با هورمونهای جایگزین پس از یائسگی خطر ابتلا به سرطان را مختصری افزایش میدهد. لذا تصمیمگیری در خصوص استفاده ویا عدم استفاده از هورمون بعد از یائسگی با در نظر گرفتن خطرات احتمالی و فواید آن توسط بیمار و پزشک معالج انجام خواهد گرفت.
- عدم شیردهی: برخی مطالعات نشان میدهد خطر ابتلا به سرطان پستان با شیردهـــی به خصوص اگر مدّت ۱/۵ تا دو سال ادامه داشته باشد، کاهش مییابد. بنظر میرسد مدت زمان شیردهی عامل مهمی در پیشگیری ازابتلا به سرطان پستان است.
- الکل: استفاده از الکل موجب افزایش ابتلا به سرطان پستان میشود در زنانی که روزانه یک نوع نوشیدنی الکلی مصرف میکنند افزایش نسبی در ابتلا به سرطان پستان مشاهده میشود.
- چاقی و رژیمهای پرچربی: در تمام مطالعات انجام شده با افزایش وزن به خصوص در زنانی که در سن یائسگی قرار دارند خطر ابتلا به سرطان پستان بیشتر میشود به هر حال بین چاقی و خطر ابتلا به سرطان پستان ارتباطی پیچیده وجود دارد. بطور مثال خطر ابتلا به سرطان پستان برای زنانی که پس از بلوغ دچار افزایش وزن میشوند بیشتر است اما این خطر در کسانی که از زمان کودکی چاق هستند افزایش پیدا نمیکند .
- ّفعالیت فیزیکی : ورزش کردن به طور مرتّب در طول هفته موجب کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان می شود.
علائمی که ممکن است در سرطان پستان ظاهر شوند عبارتند از :
- توده در پستان که شایعترین علامت است
- تغییر اندازه یا شکل پستان:
- به داخل کشیدن شدن پوست یا برگشت نوک پستان:
- قرمزی یا جوش در اطراف نوک پستان
- خونریزی یا ترشح از نوک پستان:
- کشیده شدن پوست پستان:
- تورّم و احساس توده در زیر بغل
- دیدن سیاهرگ های واضح بر روی پستان
- زخم پوست پستان
- درد
تورم بازوراه های تشخیص به موقع سرطان پستان:
با استفاده از راهنماییهای مربوط به تشخیص زودرس و غربالگری، سرطان پستان در مراحل اوّلیه قابل تشخیص و درمان است، راههای شناسایی تودههای پستانی عبارتند از:
- انجام معاینات ماهیانه توسط خود فرد
- انجام ماموگرافی
- انجام سونوگرافی
- انجام نمونهبرداری ( بیوپسی )
- انجام معاینات ماهیانه توسط خود فرد:
بهترین زمان انجام معاینه پستان دو تا سه روزپس از پایان قاعدگی میباشد که در صورت وجود علائم زیـــر لازم است هر چه سریعتر به پزشک مراجعه شود:
- وجود توده یا تورّم در هنگام لمس پستان
- کشیدگی پوست یا فرورفتگی پوست پستان
- درد نوک پستان و یا تغییر به سمت داخل
- قرمزی یا پوسته پوسته شدن نوک پوستان و خارج پوست پستان
- ترشح غیرطبیعی نظیر ترشحات خونی
این معاینه باید بصورت منظّم و ماهیانه از بیست سالگی صورت گیرد. البته این روش دقیق نبوده و ممکن است برخی از تودهها به دلیل کوچکی قابل لمس نباشند. از طریق این روش فقط طبیعی بودن پستان و هرگونه تغیری در پستان توسط خانم احساس میشود و به هیچ وجه روش مطمئنی برای ردکردن وجود توده در پستان تلقی نمیشود.
برای انجام معاینه، فرد دراز کشیده بازوی راست را بالای سر قرار میدهد. با استفاده از نوک انگشتان سه انگشت میانی دست چپ بافت پستان راست با انجام حرکات چرخشی نوک انگشتان بصورت دایرهای لمس میشود. ابتدا بافت زیر جلد پستان با فشار ضعیف انگشتان، سپس بافتهای عمیقتر با فشار متوسط و در انتها با اضافه کردن فشار انگشتان، بافتهای نزدیک به جدار قفسه سینه لمس می شود.
حرکت دایرهای بر روی پستان به سمت بالا و پایین و پهلو از زیر بغل و حرکت به طرف دیگر پستان تا وسط استخوان قفسۀ سینه و از پایین تا دندهها و از بالا تا نـــــوک استخوان ترقوه انجام میشود
کلیۀ مراحل فوق بر روی پستان چپ با استفاده ای نوک انگشتان دست راست انجام میشود .
سپس فرد جلوی آینه ایستاده با فشار محکم دستها بر روی باسن به تغییر پستانه ا از نظر اندازه، شکل، وضعیّت، فرورفتگی یا قرمزی، پوسته پوسته شدن نوک و پوست پستان دقّت میشود.
برای معاینۀ زیربغل ، فرد در حالت ایستاده یا نیمه نشسته قرار گرفته بازوها را بالا میبرد هنگامی که بازوها بالا هستند عضلات بازوها نباید منقبض شوند زیرا معاینه این نواحی با مشکل مواجه خواهد شد.
معاینات بالینی پستان
معاینۀ بالینی اوّلین اقدام توسط پزشک معالج است. البته در افراد کمتر از ۳۰ سال فاقد علائم هشدار دهنده نیازی به معاینه سالیانه وجود ندارد و تنها در صورت وجود علائم خطر معاینۀ سالیانه ضروری میباشد. بنابراین افراد بالاتر از ۳۰ سال باید بطور سالیانه معاینه شوند و در موارد خاص پزشک میتواند بیمار خود را در فواصل کمتر معاینه کند.
ماموگرافی
این روش که عکسبرداری از پستان به وسیلۀ اشعه ایکس میباشد، بهترین و دقیقترین روش جهت تشخیص سرطان است برخی ازمردم از قرار گرفتن در معرض اشعه نگران هستند امّا ّسطح اشعه در دستگاه ماموگرام درسطح خیلی پایین بوده و هیچگونه تاثیری در افزایش ابتلا به سرطان پستان ندارد .
- اوّلیّن اقدام تشخیص در زنان بالای ۳۵ سال بعد از معاینۀ بالینی، ماموگرافی است.
- اوّلین ماموگرافی پایه درسن ۴۰ سالگی توصیه میشود.
- بین سنین ۴۰ تا ۷۰ سالگی در افرادی که در معاینۀ بالینی ضایعهای ندارند و در معرض خطر بالا نیز نیستند ماموگرافی حداکثر هر دو سال یکبار کافی است.
- در بیماران با ریسک بالا ماموگرافی سالیانه نیز میتواند انجام شود.
- از سن ۷۰ سالگی به بالا در صورتی که ماموگرافی و معاینه بالینی تا این سن طبیعی باشد معاینه سالیانه و ماموگرافی هر ۵ سا یکبار لازم است .
- در صورت عدم وجود علائم بدخیمی در ماموگرافی اوّلیه درزنان بالای ۳۵ سال سونوگرافی کنترل انجام میشود .
سونوگرافی پستان
گاهی اوقات از سونوگرافی برای ارزیابی تغییرات پستان که در ماموگرافی دیده شده و یا در معاینه پیدا شده استفاده میشود:
در چه مواردی نیاز به انجام سونوگرافی میباشد؟
- زمانی که توده در ماموگرافی علائم غیرعادی نشان دهد.
- درزنان شیرده و حامله
- بررسی دیوارۀ قفسۀ سینه بررسی غدد لنفاوی زیر بغل
- در بیماران زیر ۳۵ سال ( اوّلین اقدام در این بیماران بررسی سونوگرافی است
- در بیماران مذکر در صورت عدم وجود علائم بدخیمی در ماموگرافی
- وقتی که نکته غیرطبیعی در معاینه بالینی، ماموگرافی یاسونوگرافی کشف شد برای پیداکردن ماهیت آن نمونهبرداری انجام میشود.
درمان:
روشهای درمانی متفاوتی برای سرطان پستان وجود دارد که شامل جراحی، پرتودرمانی، شیمی درمانی، هورموندرمانی و …
انجام هر یک از از روشهای درمانی یاد شده بستگی به نوع سرطان، محل و اندازه تومور و عوامل دیگری دارد.
پیشگیری :
راه مشخصی برای جلوگیری از سرطان پستان وجود ندارد و در حال حاضر بهترین راه برای زنانی که احتمال متوسطی برای ابتلا به سرطان پستان دارند در صورت امکان کاهش عوامل خطر و استفاده از وسایل تشخیص برای تشخیص زودرس بیماری است هر تودهای که توسط بیمار یا پزشک در معاینه مورد توجّه قرار میگیرد به عنوان تومور پستانی مورد اریابی قرار میگیرد حتی اگر این تــوده تغییری در ظاهر پستان ایجاد نکرده باشد.
در صورتیکه تودههای پستانی در مراحل اوّلیه تشخیص داده شود نتیجه درمانی بسیار مؤثر خواهد بود بنابراین نشخیص بموقع تودۀ پستانی از اهمیّت زیادی برخوردار است.
پایان
کمتیه کنترل سرطان استان گیلان
سایت های مرتبط:
- آموزش معاینه پستان۱
- آموزش معاینه پستان ۲
- Cancer.org
- CDC
- Breast Cancer.org
- About.com
- My Health for Life
- Healthywoman.org
- آموزش معاینه پستان بصورت ویدئو۱
- آموزش معاینه پستان بصورت ویدئو۲
- آموزش معاینه پستان بصورت ویدئو۳
مطالب تصادفی
دستهها: پزشکی
آگاهی، پیروزی بر مرگ است…
اکتبر،حرکت جهانی برای ارتقای آگاهی پیرامون سرطان پستان می توان بر این سرطان مهلک و کشنده فائق آمد. اگر آگاه باشیم و آگاهی ببخشیم. این ها را …